بوسنی و هرزگوین

کتاب “ بوسنی و هرزگوین” اثر احمد علامه فلسفی توسط انتشارات فراروان شناسی منتشر شد.

درباره نویسنده

احمد علامه فلسفی

 

به نام خدا

مقدمه :

بوسنی و هرزگوین کشوری است در جنوب شرقی اروپا که پایتخت آن سارایوو است. این کشور در غرب و شمال غرب با کرواسی، در شرق با صربستان و در جنوب شرقی با مونته نگرو همسایه است.  در کشور بوسنی و هرزگوین سه قوم مسلمان، صرب و کروات زندگی می‌کنند.

بوسنی که نژاد اسلاو دارند، باقیمانده قلمروی اروپایی امپراتوری عثمانی مسلمان بود؛ مورد منازعه صربها و امپراتوری اتریش قرار داشت. جنگ جهانی اول از پایتخت بوسنی و هرزگووین (سارایوو) و با ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند ولیعهد امپراتوری اتریش توسط یک صرب ملی گرا آغاز شد؛ باعث شد صربستان و امپراتوری اتریش و بالطبع در ادامه پدرخوانده های آنان: امپراتوری روسیه و امپراتوری آلمان با هم درگیر جنگ گسترده شوند. انگلیس استعمارگر به دلیل رقابت اروپایی، در عملیات ترور و ایجاد این تخاصم اروپایی نقش داشت. امپراتوریهای عثمانی و فرانسه و انگلیس نیز وارد این جنگ بزرگ فراگیر شدند.

پس از پایان جنگ اول جهانی، کشور پادشاهی یوگسلاوی بوجود آمد که بوسنی بهمراه صربستان و کرواسی و اسلوونی و مونته نگرو و بقیه در قالب این کشور قرار داشتند.

در ۱۹۴۴ با شکستهای آلمان نازی و خروجش از یوگسلاوی بهمراه متحدانش، پارتیزانهای ملی گرای مارشال تیتو حاکم شدند و دیگر اقوام پاکسازی خونین گردیدند. پس از پایان جنگ جهانی دوم و ایجاد کشور سوسیالیستی یوگسلاوی، بوسنی هرزگوین یکی از جمهوری‌های کشور یوگسلاوی سوسیالیستی بود.

  پس از فروپاشی شوروی، کشور یوگسلاوی سوسیالیستی که از اقمار بلوک شرق بود نیز تجزیه شد. با فروپاشی یوگسلاوی، جمهوری بوسنی و هرزگوین نیز با انجام همه‌پرسی برای کسب استقلال بمانند دیگر جمهوری های یوگسلاوی، در ابتدای سال ۱۹۹۲ اعلام موجودیت کرد. این اتفاق، آغازگر جنگ‌های بوسنی بود. در بوسنی سه قومیت بوسنیایی مسلمان و صرب ارتدوکس و کروات کاتولیک سکونت داشتند. همه‌پرسی استقلال، توسط صرب‌های بوسنی تحریم شد و با مشارکت ۶۷٪ مردم، ۹۸٪ رأی‌دهندگان به استقلال بوسنی و هرزگوین رأی دادند.

صرب‌های بوسنی، که از جانب صربستان و مونته‌نگروی همسایه حمایت می‌شدند، جمهوری صرب بوسنی را تشکیل داده و به قصد تجزیه جمهوری در طول خطوط قومیتی و پیوند دادن نواحی صرب‌نشین برای تشکیل صربستان بزرگ ، حملات مسلحانه ای را آغاز کردند که این جنگ موجب کشته شدن صدها هزار نفر از مردم مسلمان بوسنی شد.

نتیجه    پایان جنگ با امضای توافق دیتون، مرگ بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر، قتل‌عام گسترده مسلمانان غیرنظامی، افتادن کنترل نیمی از کشور به دست رژیم وقت صربستان و امکان وتوی سیاست‌های ملی در بوسنی ، علت جنگ تمایل صرب‌ها و کروات‌های ساکن بوسنی به استقلال و ادغام با کشورهای هم نژاد خود، خونخواهی صرب‌ها و کروات‌ها برای اقدامات مسلمانان در جنگ جهانی دوم به رهبری محمد امین الحسینی جنگ در بوسنی و هرزگوین، جنگی مسلحانه و بین‌المللی بود که بین ۵ آوریل ۱۹۹۲ تا ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ بین بوسنی و هرزگوین و صربستان جریان داشت و با امضای توافق دیتون در شهر دیتون ایالت اوهایو پایان یافت.

باور عمده بر این است که عدم وجود اختلاف نژادی تا پیش از سال ۱۹۸۰ به دلیل ملی‌گرائی مؤثری بود که توسط مارشال یوسیپ بروز تیتو اعمال می‌شد. پس از تجزیه یوگسلاوی، و در هنگام ریاست‌جمهوری اسلوبودان میلوشویچ در صربستان او حس ملی‌گرائی صرب‌ها را در سخنرانی تحریک کننده معروف به گازیمستان برافروخت. او در این سخنرانی به نبرد کوزوو اشاره کرد. حس قربانی بودن صرب‌ها و نیز احساس دشمنی نسبت به بوسنیایی‌ها بر اثر داستان‌های اغراق‌آمیز و کذب مبنی بر نقش گروه کوچکی از بوسنیایی‌ها در محاکمه صرب‌ها به هنگام نسل‌کشی اوستاش در دهه ۱۹۴۰ برانگیخته شد. تبلیغات صرب‌ها این‌طور وانمود می‌کرد که بوسنیایی‌ها از نظر نژادی متفاوت بوده و بیشتر ترک‌تبار هستند. در حالی که تست‌های DNA نشان می‌دهد هر دو گروه صرب‌ها و بوسنیایی‌ها استخر ژنی مشترکی دارند. با وجود کمپین نفرت هدایت شده توسط دولت صربستان، برخی از صرب‌ها سعی نمودند تا از بوسنیایی‌ها در برابر این ستم‌های ظالمانه دفاع کنند که منجر به تهدید این دسته از صرب‌ها شد. به طوری که نظامیان در برهه‌ای با بلندگو اعلام می‌کردند «هر صربی که مسلمانی را محافظت کند در جا کشته می‌شود» .

درگیری‌ها ابتدا در سال ۱۹۹۱ در اسلوونی و کرواسی و سپس سال بعد از آن به‌شکلی بسیار خونین در بوسنی اتفاق افتاد. صرب‌های بوسنی با الهام گرفتن از اسلوبودان میلوشویچ، که ملی‌گرایی را جایگزین کمونیسم کرده بود، سعی کردند بوسنی و صربستان را با هم ادغام کنند؛ اقدامی که گویی پژواکی از رؤیای گاوریلو پرنسیپ بود.

اما مسلمانان بوسنیایی خواستار جدایی از یوگسلاوی سابق بودند. در چنین حالی صرب‌های ساکن بوسنی با این اقدام مخالفت کرده وبه سرکوب مسلمانان پرداختند. این حادثه یکی از فجیع‌ترین حوادث تاریخی به‌شمار می‌رود که به نسل‌کشی، قتل‌عام و کشتار گروهی اقوام مختلف بوسنی انجامید. در شهر سارایوو پایتخت بوسنی و هرزگوین هزاران نفر کشته شدند. ترتیبات سیاسی بجا مانده از توافق صلح دیتون در سال ۱۹۹۵ به درگیری‌ها خاتمه داد. اما این توافقات اختلافات ناشی از ایدئولوژی‌های ملی‌گرایانه مسلمانان را که جنگ به‌خاطر آنها آغاز شد، التیام نبخشیده‌است. همچنین این توافق، کنترل قدری کمتر از نیمی از کشور و امکان وتوی سیاست‌های ملی در بوسنی و هرزگوین را در اختیارشان گذاشت که این امر جلوی توسعه اقتصاد بوسنی را گرفته و زمینه را برای رواج فساد مالی و اداری فراهم کرده‌است.

در ۵ فوریه ۱۹۹۴ شهر سارایوو تحت پرتلفات‌ترین حمله تنها در طول دوران محاصره قرار گرفت که به کشتارهای مارکاله معروف شد. در این حمله یک خمپاره‌انداز ۱۲۰ میلی‌متری به مرکز یک بازار شلوغ آتش گشود، ۶۸ نفر را کشت و ۱۴۴ نفر را زخمی کرد. فردای آن روز پطرس غالی، دبیرکل سازمان ملل متحد رسماً از ناتو درخواست کرد تا درخواست‌های آینده برای حملات فوری هوایی را بپذیرد.

در ۹ فوریه ناتو اجازه حمله هوایی به توپخانه‌های در یا اطراف سارایوو که به روی شهروندان شهر آتش می‌گشایند را به فرماندهان خود داد. تنها یونان از طرح استفاده از حمله هوایی استقبال نکرد و آن را نپذیرفت با این حال آن را وتو نیز نکرد

جنگ تا نوامبر ۱۹۹۵ ادامه یافت. در ژوئیه ۱۹۹۵ ارتش جمهوری صرب بوسنی به فرماندهی راتکو ملادیچ منطقه امن سازمان ملل سربرنیتسا در شرق بوسنی را اشغال کرد، در حدود ۸۰۰۰ مرد از شهروندان این منطقه را در جریان کشتار سربرنیتسا قتل‌عام کرد و بیشتر زنان را به منطقه تحت کنترل نیروهای بوسنیایی تبعید کرد که در جریان این تبعید تعدادی از آنان مورد تجاوز وحشیانه قرار گرفتند و کشته شدند. نیروهای هلندی حافظ صلح سازمان ملل به علت بی کفایتی و عدم انگیزه انسانی که در این منطقه مستقر بودند، نتوانستند و یا نخواستند مانع تصرف منطقه و کشتارهای بعدی شوند.

دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق این کشتار را به عنوان یک نسل‌کشی شناخت. نیروهای کروات در ۲۵ ژوئیه عملیات تابستان ۹۵ را اجرا کردند. در اوایل اوت عملیات طوفان شروع شد که در جریان آن ارتش کرواسی توانست ۱۰٬۴۰۰ کیلومتر مربع از خاک جمهوری صرب کراینا و استان خودمختار غرب بوسنی را بدست‌آورد و ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین توانست محاصره بیهاچ را بشکند. ارتش جمهوری صرب بوسنی نیز در این سال چندین کشتار صورت داد از جمله کشتار توزلا در ۲۵ می، کشتار سربرنیتسا در ژوئیه و کشتار دوم مارکاله در ۲۸ اوت. در همین راستا در ۳۰ اوت دبیرکل ناتو دستور اجرای عملیات نیروی عمدی را داد که در جریان آن حمله گسترده‌ای علیه مواضع ارتش جمهوری صرب بوسنی آغاز شد. این حملات با پشتیبانی نیروهای سازمان ملل انجام شد.

پروفسور استیون ال. بورگ و پروفسور پاول اس. شاوپ در سال ۱۹۹۹ در این باره نوشته‌اند: رقم ۲۰۰٬۰۰۰ (یا بیشتر) کشته، زخمی و مفقود در بیشتر گزارش‌های رسانه‌ها از جنگ بوسنی تا اواخر ۱۹۹۴ مرتب ذکر شده‌است. بولتن مؤسسه بوسنیایی برای بهداشت عمومی کمیته جمهوری برای سلامت و رفاه اجتماعی رقم ۱۴۶٬۳۴۰ کشته و ۱۷۴٬۹۱۴ زخمی را برای کشته‌شدگان در قلمروهای تحت کنترل ارتش بوسنی ذکر کرد. مصطفی امامویچ رقم ۱۴۴٬۲۴۸ کشته را (به همراه کشته‌شدگان از گرسنگی و غیره) عمدتاً مسلمان ذکر کرد. یک سند طبقه‌بندی‌نشده به تاریخ نوامبر ۱۹۹۵ از سازمان سیا رقم ۱۵۶٬۵۰۰ شهروند کشته‌شده در جنگ را ذکر می‌کند.  در ژوئن ۲۰۰۷ مرکز پژوهش و اسناد سارایوو (RDC) نتایج تحقیقات وسیع خود را منتشر کرد. این گزارش بر اساس ۹۷٬۲۰۷ نامی که به عنوان کشته‌شدگان و مفقودان در جنگ ۱۹۹۲–۱۹۹۵ پذیرفته شده بود، انجام شد. رئیس واحد جمعیتی دادگاه جنایات جنگی سازمان ملل این گزارش را «بزرگ‌ترین پایگاه داده‌های موجود از قربانیان بوسنیایی جنگ» خواند. بیش از ۲۴۰٬۰۰۰ داده مختلف توسط یک تیم بین‌المللی از کارشناسان در این گزارش جمع‌آوری و ارزیابی شد.

مرکز پژوهش و اسناد سارایوو اعلام کرد این‌ها تنها داده‌های پذیرفته شده هستند و چندهزار داده هنوز مورد بررسی قرار نگرفته‌اند. بر طبق این گزارش حداقل ۳۰ درصد از قربانیان بوسنیایی زنان و کودکان بودند.

در نهایت در ژوئن ۲۰۱۲ این مرکز گزارش نهایی خود را منتشر کرد. این گزارش ۱۰۱٬۰۴۰ کشته یا مفقود را دربرداشت.

در بیانیه‌ای که هریس سیلاجیچ در سپتامبر ۲۰۰۸ به مجمع عمومی سازمان ملل متحد فرستاد بیان کرد «بر طبق آمار کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، ۲۰۰٬۰۰۰ کشته شدند که ۱۲٬۰۰۰ تن از آنان کودک بودند. تا ۵۰٬۰۰۰ زن مورد تجاوز قرار گرفتند و ۲٬۲ میلیون نفر وادار به ترک خانه‌هایشان شدند. این جنگ یک نسل‌کشی واقعی بود.» در گزارشی که صلیب سرخ در سال ۲۰۱۰ منتشر کرد، تعداد کل کشته‌شدگان در جریان جنگ‌های بالکان در دهه ۱۹۹۰ را در حدود ۱۴۰٬۰۰۰ نفر اعلام کرد.

در سال ۲۰۱۲ سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرد سرنوشت حدود ۱۰٬۵۰۰ نفر از مفقودان جنگ که اکثراً از مسلمانان بوسنیایی هستند، هم‌چنان نامعلوم است. اجساد قربانیان با گذشت دو دهه از جنگ هم‌چنان از زیر خاک بیرون آورده می‌شود. در ژوئیه ۲۰۱۴ اجساد ۲۸۴ قربانی از یک گور دسته‌جمعی در روستای توماشیتسا در نزدیکی شهر پرییدور بیرون کشیده شد.

کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرده‌است که جنگ بوسنی موجب آواره شدن ۲٬۲ میلیون نفر شده‌است. چنین رقمی از زمان جنگ جهانی دوم تا کنون در اروپا بی‌سابقه بوده‌است.

دیوان بین‌المللی دادگستری در ۲۶ فوریه ۲۰۰۷ مسئولیت مستقیم نسل‌کشی در صربستان را با نیروهای صرب بوسنی دانست. هم‌چنین این دادگاه بیان داشت که صربستان نتوانست مانع نسل‌کشی توسط صرب‌های بوسنی شود و هم‌چنان مسئولان آن نسل‌کشی‌ها را نیز مجازات نکرد یا آن‌ها را به دست عدالت نسپرد. در پیامی که پیتر گالبرایت، سفیر ایالات متحده در کرواسی در ۸ فوریه ۱۹۹۴ به کاخ سفید فرستاد، خبر از وقوع نسل‌کشی داد. در این پیام آمده بود که گلوله‌باران‌های بی‌امان ارتش رادوان کاراجیچ به سمت سارایوو، آزار و اذیت گروه‌های اقلیت در شمال بوسنی برای اجبار آنان به فرار از محل زندگی خود و استفاده از زندانیان برای انجام کارهای خطرناک در خط مقدم همه از شواهدی هستند که نشان می‌دهند یک نسل‌کشی در حال وقوع است. کنگره ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۵ در بیانیه‌ای اعلام کرد که «سیاست‌های پرخاش‌گرانه و پاکسازی قومی صربستان را می‌توان یک نسل‌کشی خواند.»

تخمین زده می‌شود که ۵۰٬۰۰۰ زن و دختر که اکثر آن‌ها از مسلمانان بوسنیایی بودند، در جریان جنگ مورد تجاوز قرار گرفتند. این کار یک «تجاوز جمعی» خوانده شده‌است که نیروهای صرب بوسنی از آن به عنوان یک سلاح در جنگ استفاده می‌کردند. برای اولین بار در تاریخ حقوق قضایی دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق اعلام کرد که «تجاوز سیستماتیک» و «بردگی جنسی» در زمان جنگ از موارد جنایت علیه بشریت بوده‌است. تجاوزهای جمعی بیشتر در شرق بوسنی اتفاق افتاده‌است (از جمله در جریان کشتارهای فوچا و کشتارهای ویشه‌گراد). زنان و دختران در بازداشتگاه‌های مختلف در شرایط غیرقابل‌تحمل و غیربهداشتی نگه‌داشته می‌شدند و به اشکال مختلف با آنان بدرفتاری می‌شد. چندین اردوگاه تجاوز در فوچا وجود داشت. «خانه کارامان» یکی از مشهورترین این اردوگاه‌ها بود.

دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق در سال ۱۹۹۳ و برای محاکمه جنایتکاران جنگی در جریان جنگ در یوگسلاوی سابق تشکیل شد. این دادگاه در لاهه واقع شده‌است.

تا اوایل سال ۲۰۰۸، ۴۵ صرب، ۱۲ کروات و ۴ بوسنیایی به اتهام ارتکاب به جنایت جنگی در جریان جنگ‌های بالکان در دهه ۱۹۹۰ محاکمه شدند. صرب‌ها و کروات‌ها به جنایت جنگی سیستماتیک متهم شدند. بیشتر رهبران صرب بوسنی در زمان جنگ نظیر بیلیانا پلاوشیچ، مومچیلو کراییشناک، رادوسلاو برجانین و دوشکو تادیچ به اتهام جنایت جنگی و پاکسازی قومی محاکمه و محکوم شدند.

دادگاه رادوان کاراجیچ و راتکو ملادیچ هم‌چنان در جریان است. آن‌ها در ارتباط با محاصره سارایوو و کشتار سربرنیتسا متهم شده‌اند. رئیس‌جمهور اسلوبودان میلوشویچ نیز در ارتباط با موارد مربوط به جنایات جنگی در بوسنی، نقض کنوانسیون ژنو، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی به دادگاه برده شد اما پیش از اتمام محاکمه و در سال ۲۰۰۶ درگذشت!!؟

مناسبات سیاسی جمهوری اسلامی ایران و بوسنی و هرزگوین   –   با اعلام استقلال بوسنی و هرزگوین در ماه آوریل 1992، جمهوری اسلامی ایران یکی از اولین کشورهای اسلامی بود که در تاریخ  21/12/1370 خورشیدی ، استقلال این کشور را به رسمیت شناخت. با این حال آغاز جنگ داخلی مانع برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور نشد و در اردیبهشت ماه 1373 سفارت کشورمان در سارایوو رسما افتتاح گردید.

در طول جنگ در بوسنی و هرزگوین با توجه به لزوم حفظ بقای مسلمانان و مساعد بودن زمینه های بین المللی، جمهوری اسلامی ایران به کمک مسلمانان این کشور شتافت و این اقدام تاثیری بسیار مثبت بر سیاستمداران و افکار عمومی بوسنی گذاشت، بطوریکه در جهت حفظ استقلال و تمامیت ارضی این کشور تاثیری ماندگار داشت. بر همین اساس، شرایط مزبور موجب شد جمهوری اسلامی ایران در بازسازی بوسنی نیز مشارکت نماید که در پی این رویکرد جایگاهی مستحکم برای حضور کشورمان در منطقه بالکان فراهم شد.

…، اینک کتابی را که تحت عنوان «   جمهوری بوسنی و هرزگوین » پیش رو دارید ، مولف تلاش خود را در حد مقتضی برای تدوین اجمالی آن بکار برده است تا این اثر به نحو مطلوب به زیور طبع آراسته شود تا مورد استفاده علاقه مندان برای آشنایی با این کشور،  قرار گیرد .

با سپاس و احترام –احمد علامه فلسفی

 

 

 

 

 

 

فهرست عناوین کتاب

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………3

فصل اول جغرافیا…………………………………………………………………….13

    فصل دوم-تاریخ…………………………………………………………………….13

   فصل سوم فرهنگ……………………………………………………………….55

    فصل چهارم- اوضاع اقتصادی……………………………………………….. 61

  فصل پنجم -ساختار سیاسی و حکومتی …………………………………..63

فصل ششم – روابط با جمهوری اسلامی ایران ……………………………..73

فصل هفتم – جاذبه های گردشگری ، کاخ ها وموزه ها………………….89

جمهوری بوسنی و هرزگوین در یک نگاه  :

نام کشور ……………………………………………..بوسنی و هرزگوین          

پایتخت……………………………………………. سارایوو    Sarajevo    ( بزرگترین شهر)  

زبان رسمی……………………. بوسنیایی، کرواتی، صربی ( : Croatian, Serbian, Bosnian )

نوع حکومت……………………………………… جمهوری دموکراتیک فدرال

رئیس شورای ریاست جمهوری………… ملادن ایوانیچ (صرب)

اعضای شورای ریاست جمهوری.: ملادن ایوانیچ (صرب)، باقر عزت بگوویچ (مسلمان)، دراگان چوویچ (کروات)

نماینده عالی جامعه بین‌الملل…………… والنتین اینزکو

استقلال از یوگسلاوی سابق……………… ۱۹۹۲

مساحت…………………………………………… ۵۱٬۱۹۷کیلومتر مربع

 جمعیت…………………………………………. 5 میلیون نفر

واحد پول………………………………………… مارک تبدیل‌پذیر بوسنی و هرزگوین (BAM)

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “بوسنی و هرزگوین”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *