فهرست

یکشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۳ | ۱۹:۱۱ ب.ظ
اثری از دکتر شهرام شفیعی ؛
کاربرد ریاضیات در نجوم
کتاب “ کاربرد ریاضیات در نجوم ” اثر دکتر شهرام شفیعی توسط انتشارات فراروان شناسی منتشر شد.

برای دانلود فهرست و مقدمه بر روی  کاربرد ریاضیات در نجوم  کلیک کنید.

ستاره شناسی دریایی:علمی است که دورشته علم رابه هم پیوند می زند. دریانوردی و ستاره شناسی. تمام علومی که به دریانوردی کمک می کنند و آن تضمین نقل و انتقال با صرفه، سریع و بدون خطر از نقطه ای به نقطه دیگر از طریق دریاکاربرد ریاضیات در نجوم ست، از این بابت است که ستاره شناسی به دریانوردی پیوند خورده است، در ضمن علم ستاره شناسی به تعدادی رشته های تخصصی تقسیم بندی شده است.

  • ستاره شناسی کروی روش های ساختن سیستم های مختصات اجسام نجومی را روی سطح یک کره کمکی، تغییر این مختصات ناشی از تنوع علتها و نیز اصول اندازه گیری زمان را بررسی می کند.
  • ستاره شناسی عملی روش های تعیین مختصات اجسام سماوی را از راه رصد و نیز روشهای به دست آوردن مختصات جغرافیایی ناظر، جهات دقیق بر روی زمین، زمان صحیح و غیره را توسط رصد های نجومی مطالعه می کند. ستاره شناسی عملی همچنین وسایل مورداستفاده رصدها وروش های بکاربردن این وسایلرابررسی می کند. بنابر اهداف چنین مشاهداتی وهمچنین بنابر فنون وتسهیلات بکاررفته، ستاره شناسی عملی به چهار قسمت مستقل تقسیم می شود:

(الف) ستاره شناسی رصد خانه ای (گاهی به آن ستاره شناسی بنیادی اطلاق می شود) که درآن رصدها بااستفاده از تجهیزات رصدکننده بزرگ ساکن به روشهای بسیاردقیق انجام می شود و این درحالی است که نتایج مشاهدات عمده برای اهداف بنیانی علمی به کارگرفته می شوند و در پاسخگویی کلی مسائل نظری وعملی به عنوان داده های اولیه مورداستفاده قرارمی گیرند.

(ب) ستاره شناسی ژئودزی (یاستاره شناسی ناحیه ای) که درآن مشاهدات با وسایل دقیقی انجام می شود که ازیک نقطه از زمین به نقطه ای دیگر منتقل می شوند (تحت شرایط محلی) وکاربرد عمده آن درتعیین مختصات یک نقطه وجهات حقیقی به شیوه ای کاملاً عملی است.

(ج) ستاره شناسی دریایی،که درآن این مسائل بسیار مشابه دردریا، باوسایلی نه چندان کامل و با دقتی کمتر حل می شوند.

توجه:کوتاهترین فاصله بین دو نقطه روی کره را ژئودزیک گویند همانطور که کوتاه ترین فاصله بین دو نقطه روی سطح را خط راست گویند.

(د) ستاره شناسی هوانوردی، که درآن مسائل مشابهی باتوجه به حمل ونقل هوایی حل می شود، دقت این نوع ستاره شناسی فعلاً کمتر از ستاره شناسی دریایی است.

(مکانیک سماوی): برای مطالعه حرکات حقیقی اجسام نجومی درفضا و جرم وشکل آنها ازقوانین مکانیک وقانون گرانش عمومی استفاده می کند. این شاخه باستاره شناسی نظری ارتباط نزدیکی دارد.

ستاره شناسی نظری درمطالعه روشهای تعیین حرکات ظاهری ومواضع اجسام سماوی بر روی کره بر مبنای حرکات واقعی آنها درفضا (محاسبه جدولها) وبالعکس،درمطالعه روشهای تعیین حرکات حقیقی اجسام سماوی براساس مواضع ظاهری آنها برروی کره ودرزمانهای معین (محاسبه مدارها) به کارمی رود.

(اخترفیزیک): فرآیندهای فیزیکی وشیمیایی رابررسی می کند که درروی اجسام سماوی وبه طور کلی درجهان روی می دهند.

(ستاره شناسی ستاره ای)Stellar Astronomy: توزیع ستارگان(وماده) درفضا، دسته بندی آنها وغیره را مطالعه می کند. این رشته به مطالعه تمام فرآیندهایی(شدن ها)که درجهان های ستاره ای روی می دهدنیزمی پردازد.

(ستاره شناسی رادیویی): انتشار امواج رادیویی ازاجسام سماوی وتکنیکها وتسهیلات لازم رامطالعه می کند. این رشته بعداز جنگ جهانی دوم به وجود آمد و به سرعت توسعه یافته است.

(اختر زیست شناسی): درباره مسأله حیات، احتمال وشرایط امکان حیات برروی اجسام سماوی ازجمله سیارات منظومه شمسی بحث می کند.

(کیهانزایی): مسائل مربوط به پیدایش وتکامل اجسام سماوی، نظام آنها ونیز پیدایش سایر توده ها ی ماده را در فضا مطرح می کند.

ستاره شناسی عمومی(یاتوصیفی): خلاصه های کوتاهی ازتمام شاخه های ستاره شناسی به دست می دهدکه در برآورد کلی روشها و نتایج و نیز در رسیدن به مقاصد آموزشی بکار روند.

تمام رشته های ستاره شناسی که در بالا ذکرشد، کاملاً به اهداف رصد و تکنیک های به کار برده شده مربوطند.

(ستاره شناسی دریایی): از روشهای کلی ستاره شناسی عملی وکروی استفاده می کند، اما نتایج مشاهدات و محاسبات آن در موارد دریانوردی به کار گرفته می شود.به این دلیل، نیازهای به وجود آمده در رصدهای ستاره شناسی دریایی و چگونگی رفع آنها نسبت به نیازهایی که به رصدهای زمینی  مربوط هستند تفاوت زیادی دارند، یعنی:

(۱) مشاهدات باید بسرعت وبادقت کافی از روی عرشه یک کشتی در حال حرکت انجام شود.

(۲) محاسبات باید ساده باشند به طوری که تنها یک نفر بتواند آنها را به سرعت و دقت به کار ببرد. این نیازمندیها به ابداع وسایل، روشها و کتابدستیهای بخصوصی منجر شده اند که به طور قابل توجه با نوع  «زمینی»آن متفاوت است. درحال حاضر، روشهای ستاره شناسی دریایی چنان ساده شده و با دریانوردی تطبیق داده شده اند که ستاره شناسی  دریایی را گاهی به عنوان قسمتی از دریانوردی درنظر می گیرند (دریانوردی سماوی)-یک نوع کنترل نجومی در تعیین مسیرهای کشتیرانی، البته، این نظریه قدری محدود می شود زیرا ستاره شناسی دریایی بعضی نیازهای دیگر دریانوردی را نیز مطرح می کند مانند تعیین نور طبیعی افق به وسیله اجسام سماوی، تعیین زمان وغیره. بنابراین، ستاره شناسی دریایی را می توان کاربرد دانش ستاره شناسی در رفع نیازهای دریانوردی تعریف کرد.

موضوعات اساسی که در علم ستاره شناسی دریایی مطرح می شوند عبارتند از: تعیین مواضع در دریا از طریق رصد اجسام سماوی وتعیین جهات حقیقی برای به دست آوردن مقادیرتصحیح قطب نما.

محاسبات ستاره شناسی در دریا به طورگسترده درکشتیرانی عادی در دریاهای آزاد و به خصوص، درنواحی که کمتر باتسهیلات رادیویی مجهز هستند بکار می رود. درحال حاضر، هنوز هم تصحیات قطب نمایی در دریاهای آزاد را می توان با روشهای ستاره شناسی دریایی به دست آورد.

روشهای ستاره شناسی دریایی دربعضی موارد نسبت به تکنیکهای رادیویی اعتبارکمتری دارند ولی درعین حال ستاره شناسی دریایی مزایایی دارد که ازآن جمله است: استقلال کامل، پنهانی محاسبات، دقت نسبتاً زیاد دستگاههای ساده وارزان وعلاوه برمزایای ذکر شده به منابع برق نیازی ندارد. درعین حال، روشهای نجومی نیز چندین نقص مشخص دارند. بد بودن دید و محاسباتی که مستلزم صرف وقت زیادی هستند وگاهی این نقایص کارآیی روشها رامحدود می کنند. رشته ستاره شناسی دریائی شامل تقسیمات اصلی زیر است:

(۱) اصول ستاره شناسی کروی،که مختصات اجسام سماوی وتغییرات آنها و تعیین زمان را مطالعه می کند.

(۲) وسایل ستاره شناسی دریایی،که شامل سکستانت، زمان سنج دقیق، نمونه ای از کره سماوی وعمق سنج است.

(۳) روشهای اندازه گیری مقادیر تصحیح قطب نمایی.

(۴) روشهای تعیین موضع یک کشتی در دریا یا مختصات آن.

توجه: استرولوژی astrology علمی است قدیمی که رابطه ستاره ها را با سرنوشت انسان ارتباط می داد. این علم بر مبنای تجربه و آمار بنیانگذاری شده بود و مانند روانشناسی در قالب علم جای نمی گرفت زیرا بنا بر کتاب کارل پوپر فیلسوف اطریشی بنام «حدسها و ابطالها» نه تصدیق پذیر بود و نه ابطال پذیر.

مطالعه و تحقیق در حرکت سیارات منظومه شمسی همواره در بسط و توسعه نجوم و مکانیک تأثیر اساسی داشته است. در حالیکه انجام آزمایشها در سطح زمین برای تحقیق در قوانین مکانیک بعلت وجود اصطکاک و نیروهای ناشی از قیود همیشه ناقص و نتایج حاصل توأم با خطاهای غیر قابل اجتناب است. منظومه شمسی که در آن جرمهائی آزاد و بدون اصطکاک در تحت اثر نیروهائی معلوم قرارگرفته اند و حرکت و مسیر آنها با رصدهای متوالی با دقت کافی معین و مشخص است برای این منظور دستگاهی بسیار جالب و بی نظیر و قابل اعتماد می باشد. بهمین جهت است که از همان قرن هفدهم میلادی که مطالعه سیارات بر پایه علمی و با استفاده از اسبابها و وسایل جدید شروع شد اصول مکانیک پی ریزی گردید و امروز نیز برای تحقیق این اصول و یا صحت و سقم نظریه های جدید در این زمینه بهترین وسیله استفاده از سیارات و اقمار آنها می باشد. همچنین برای محاسبات رصد سیارات ریاضیات لازم در این کتاب مورد توجه قرار گرفته است

  1. Warning: mysql_query(): Access denied for user ''@'localhost' (using password: NO) in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 219

    Warning: mysql_query(): A link to the server could not be established in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 219

    Warning: mysql_query(): Access denied for user ''@'localhost' (using password: NO) in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 226

    Warning: mysql_query(): A link to the server could not be established in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 226
    class="comment even thread-even depth-1" id="comment-1152">
    نعیم زاده مهر ۸, ۱۳۹۵

    عالی بود ممنونم دکتر شفیعی

    Thumb up 0 Thumb down 0

  2. Warning: mysql_query(): Access denied for user ''@'localhost' (using password: NO) in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 219

    Warning: mysql_query(): A link to the server could not be established in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 219

    Warning: mysql_query(): Access denied for user ''@'localhost' (using password: NO) in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 226

    Warning: mysql_query(): A link to the server could not be established in /home2/fararava/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 226
    class="comment odd alt thread-odd thread-alt depth-1" id="comment-1153">
    علی مهر ۹, ۱۳۹۵

    چه طور این کتابو تهیه کنیم ؟؟؟

    Thumb up 0 Thumb down 0